การปลูกฝังให้นักเรียนรู้จักแยกแยะระหว่าง ผลประโยชน์ส่วนตน และ ผลประโยชน์ส่วนรวม เป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างพลเมืองที่มีคุณธรรม ซื่อสัตย์ และรับผิดชอบต่อสังคม ใบงานชุดนี้ออกแบบสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 เพื่อให้นักเรียนได้วิเคราะห์สถานการณ์ใกล้ตัว พร้อมฝึกคิดถึงผลกระทบที่เกิดขึ้น และเลือกแนวทางปฏิบัติที่ถูกต้อง
นักเรียนจะได้เรียนรู้ว่าพฤติกรรมเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น การแซงคิว การลอกข้อสอบ การไม่รับผิดชอบหน้าที่ หรือการใช้ของขวัญแทนคำขอโทษ ล้วนเกี่ยวข้องกับการเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตน ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อผู้อื่นและส่วนรวม หากนักเรียนสามารถคิดวิเคราะห์และเลือกปฏิบัติได้อย่างเหมาะสม ก็จะช่วยลดปัญหาความไม่เป็นธรรมและสร้างสังคมที่น่าอยู่มากยิ่งขึ้น
จุดประสงค์การเรียนรู้
เมื่อเรียนจบกิจกรรมนี้ นักเรียนสามารถ
- อธิบายความหมายของผลประโยชน์ส่วนตนและผลประโยชน์ส่วนรวมได้
- วิเคราะห์สถานการณ์ที่อาจก่อให้เกิดผลประโยชน์ทับซ้อนได้
- เสนอแนวทางปฏิบัติที่ถูกต้องและเหมาะสม
- ปลูกฝังคุณธรรมด้านความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ และการเคารพสิทธิของผู้อื่น
สาระสำคัญ
ผลประโยชน์ทับซ้อน คือ การที่บุคคลให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ของตนเองมากกว่าผลประโยชน์ของส่วนรวม ส่งผลให้เกิดความไม่เป็นธรรม ความเสียหาย หรือการเอาเปรียบผู้อื่น
การป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อนสามารถทำได้โดย
- คำนึงถึงประโยชน์ส่วนรวมเป็นอันดับแรก
- ปฏิบัติตามกฎ ระเบียบ และกติกา
- มีความซื่อสัตย์สุจริต
- รับผิดชอบต่อหน้าที่ของตนเอง
- เคารพสิทธิของผู้อื่น
- กล้ายอมรับความผิดและแก้ไขข้อผิดพลาด
รายละเอียดใบงาน
ในใบงาน นักเรียนจะได้วิเคราะห์สถานการณ์ทั้งหมด 4 สถานการณ์ ได้แก่
- นักเรียนแซงคิวซื้อขนมหน้าโรงเรียน
- มาลีไม่อ่านหนังสือเตรียมสอบ จึงลอกเพื่อนและสอบได้คะแนนดี
- ฟ้าใสไม่ช่วยเพื่อนทำความสะอาดห้องเรียน
- เมธาแกล้งเพื่อนจนร้องไห้ จึงซื้อขนมมาฝากแทนคำขอโทษ
นักเรียนจะต้องเขียนคำตอบลงใน 2 หัวข้อ คือ
- ผลประโยชน์ทับซ้อนที่เกิดขึ้น
- แนวทางการปฏิบัติตัวของนักเรียน
กิจกรรมนี้ช่วยฝึกการคิดวิเคราะห์ การใช้เหตุผล และการตัดสินใจเชิงคุณธรรมผ่านสถานการณ์ที่พบได้จริงในโรงเรียน
ประโยชน์ที่นักเรียนจะได้รับ
- ฝึกการคิดวิเคราะห์จากสถานการณ์จริง
- สร้างจิตสำนึกด้านความซื่อสัตย์และความรับผิดชอบ
- เรียนรู้การเคารพสิทธิของผู้อื่น
- พัฒนาคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน
- สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้
แนวคำตอบ
ข้อ 1 นักเรียนแซงคิวซื้อขนมหน้าโรงเรียน
ผลประโยชน์ทับซ้อนที่เกิดขึ้น
- เอาเปรียบผู้อื่น
- ผู้ที่มาต่อคิวก่อนเสียสิทธิ
- ไม่เคารพกติกาส่วนรวม
แนวทางการปฏิบัติตัวของนักเรียน
- ต่อแถวตามลำดับ
- เคารพสิทธิของผู้อื่น
- ปฏิบัติตามกฎระเบียบของโรงเรียน
ข้อ 2 มาลีไม่อ่านหนังสือเตรียมสอบ จึงลอกเพื่อนและสอบได้คะแนนดี
ผลประโยชน์ทับซ้อนที่เกิดขึ้น
- ได้คะแนนโดยไม่ซื่อสัตย์
- เอาเปรียบเพื่อนที่ตั้งใจเรียน
- ผลการสอบไม่สะท้อนความสามารถที่แท้จริง
แนวทางการปฏิบัติตัวของนักเรียน
- อ่านหนังสือเตรียมสอบ
- ทำข้อสอบด้วยตนเอง
- มีความซื่อสัตย์ในการสอบ
ข้อ 3 ฟ้าใสไม่ช่วยเพื่อนทำความสะอาดห้องเรียน
ผลประโยชน์ทับซ้อนที่เกิดขึ้น
- เห็นแก่ความสะดวกของตนเอง
- เพื่อนต้องทำงานหนักขึ้น
- งานส่วนรวมไม่เป็นธรรม
แนวทางการปฏิบัติตัวของนักเรียน
- ร่วมกันทำความสะอาด
- รับผิดชอบหน้าที่ของตนเอง
- ช่วยเหลือเพื่อนและทำงานเป็นทีม
ข้อ 4 เมธาแกล้งเพื่อนจนร้องไห้ จึงซื้อขนมมาฝากแทนคำขอโทษ
ผลประโยชน์ทับซ้อนที่เกิดขึ้น
- ใช้ของตอบแทนเพื่อหลีกเลี่ยงความรับผิด
- ไม่แก้ไขพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม
- ทำให้เพื่อนเสียความรู้สึก
แนวทางการปฏิบัติตัวของนักเรียน
- ขอโทษด้วยความจริงใจ
- ยอมรับผิดในสิ่งที่ทำ
- ไม่แกล้งเพื่อนอีก และปรับปรุงพฤติกรรม
สรุปคำตอบ
นักเรียนควรคิดถึง ประโยชน์ส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตน มีความซื่อสัตย์ รับผิดชอบต่อหน้าที่ เคารพกฎระเบียบ และไม่เอาเปรียบผู้อื่น เพื่อป้องกันปัญหาผลประโยชน์ทับซ้อนและสร้างสังคมที่เป็นธรรม
