บทนำ

หลังจากเรียนรู้การเขียนโปรแกรมด้วย Scratch ในหน่วยที่ 2 นักเรียนจะได้รู้จักการเขียนโปรแกรมในรูปแบบต่าง ๆ ได้แก่ การทำงานตามลำดับ (Sequence) การทำงานแบบวนซ้ำ (Loop) และการทำงานแบบมีเงื่อนไข (Condition) รวมถึงการนำความรู้ทั้งหมดมาประยุกต์สร้างโปรแกรมอย่างง่าย

บทเรียนนี้จะช่วยทบทวนความรู้ทั้งหมด พร้อมแบบฝึกหัดเพื่อเตรียมความพร้อมก่อนเรียนหน่วยต่อไป

สรุปบทเรียนที่ 1 การเขียนโปรแกรมแบบลำดับ (Sequence)

การเขียนโปรแกรมแบบลำดับ คือ การเรียงคำสั่งจากต้นจนจบตามลำดับที่กำหนด โปรแกรมจะทำงานทีละคำสั่งตามลำดับ หากลำดับเปลี่ยน ผลลัพธ์ก็อาจเปลี่ยนตาม

ตัวอย่าง

• คลิกธงเขียว
• พูด “สวัสดี”
• เดิน 20 ก้าว
• รอ 1 วินาที

สิ่งที่ควรจำ

• ทำงานทีละคำสั่ง
• คำสั่งต้องเรียงลำดับ
• เหมาะกับงานที่ไม่มีการตัดสินใจ

สรุปบทเรียนที่ 2 การเขียนโปรแกรมแบบวนซ้ำ (Loop)

การวนซ้ำ คือ การให้โปรแกรมทำงานเดิมซ้ำหลายครั้ง โดยไม่ต้องเขียนคำสั่งเดิมซ้ำ

Scratch มีคำสั่งสำคัญ ได้แก่

• Repeat
• Forever

Repeat

ใช้ทำงานตามจำนวนครั้งที่กำหนด

Forever

ใช้ทำงานต่อเนื่องจนกว่าจะหยุดโปรแกรม

สิ่งที่ควรจำ

• ลดจำนวนคำสั่ง
• โปรแกรมสั้นลง
• เหมาะกับงานที่ทำซ้ำ

สรุปบทเรียนที่ 3 การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข (Condition)

โปรแกรมสามารถตัดสินใจได้โดยใช้เงื่อนไข

Scratch ใช้

• If
• If-Else

ร่วมกับบล็อก Sensing

ตัวอย่าง

หากกดปุ่ม Space

↓

พูด “สวัสดี”

หากไม่กด

↓

ไม่ทำงาน

สิ่งที่ควรจำ

• โปรแกรมสามารถเลือกทำงานได้
• ใช้สร้างเกมและโปรแกรมโต้ตอบ

สรุปบทเรียนที่ 4 การสร้างโปรแกรมอย่างง่าย

การสร้างโปรแกรม คือ การนำ Sequence, Loop และ Condition มาทำงานร่วมกัน

ขั้นตอนการสร้างโปรแกรม

1. วิเคราะห์ปัญหา
2. วางแผน
3. เขียนโปรแกรม
4. ทดสอบ
5. ปรับปรุง

ตารางสรุปคำสั่งที่สำคัญ

คำสั่ง	หน้าที่
When Green Flag Clicked	เริ่มต้นโปรแกรม
Move	เคลื่อนที่
Say	แสดงข้อความ
Wait	หยุดรอ
Repeat	ทำซ้ำตามจำนวน
Forever	ทำงานตลอดเวลา
If	ตรวจสอบเงื่อนไข
If-Else	เลือกทำงานสองทาง
Touching	ตรวจสอบการสัมผัส
Key Pressed	ตรวจสอบการกดแป้นพิมพ์

เปรียบเทียบ Sequence, Loop และ Condition

แนวคิด	ใช้ทำอะไร	ตัวอย่าง
Sequence	ทำงานตามลำดับ	พูด → เดิน → รอ
Loop	ทำงานซ้ำ	เดิน 10 ก้าว จำนวน 10 ครั้ง
Condition	ตรวจสอบเงื่อนไข	ถ้าชนขอบ ให้หันกลับ

การประยุกต์ใช้ Scratch

นักเรียนสามารถใช้ Scratch เพื่อสร้างผลงานได้หลากหลาย เช่น

• เกมง่าย ๆ
• นิทานโต้ตอบ
• แบบทดสอบ
• แอนิเมชัน
• สื่อการเรียนรู้
• เกมตอบคำถาม
• เกมจับคู่
• เกมฝึกคณิตศาสตร์

แบบฝึกหัดท้ายหน่วย

ตอนที่ 1 เลือกคำตอบ

1. คำสั่งใดใช้ทำงานซ้ำตามจำนวนครั้งที่กำหนด
2. คำสั่งใดใช้ตรวจสอบเงื่อนไข
3. หากต้องการให้ตัวละครเดินตลอดเวลา ควรใช้คำสั่งใด
4. หากต้องการให้ตัวละครพูดเมื่อกด Space ต้องใช้บล็อกใด
5. Sequence หมายถึงอะไร

ตอนที่ 2 อธิบาย

1. Repeat แตกต่างจาก Forever อย่างไร
2. If แตกต่างจาก If-Else อย่างไร
3. ยกตัวอย่างการใช้เงื่อนไขในชีวิตประจำวัน
4. เพราะเหตุใดจึงควรวางแผนก่อนเขียนโปรแกรม
5. Debug คืออะไร

ตอนที่ 3 กิจกรรม

ให้นักเรียนออกแบบโปรแกรมของตนเอง 1 โปรแกรม โดยใช้

• Sequence อย่างน้อย 2 คำสั่ง
• Loop อย่างน้อย 1 คำสั่ง
• Condition อย่างน้อย 1 คำสั่ง

พร้อมอธิบายหลักการทำงานของโปรแกรม

สรุปความรู้

หน่วยที่ 2 เป็นพื้นฐานสำคัญของการเขียนโปรแกรมด้วย Scratch นักเรียนได้เรียนรู้การเรียงลำดับคำสั่ง การทำงานแบบวนซ้ำ การตรวจสอบเงื่อนไข และการสร้างโปรแกรมอย่างง่าย เมื่อเข้าใจแนวคิดเหล่านี้แล้ว จะสามารถนำไปพัฒนาสื่อการเรียนรู้ เกม หรือโครงงานที่ซับซ้อนมากขึ้นได้ในหน่วยถัดไป

คำศัพท์สำคัญ

คำศัพท์	ความหมาย
Sequence	การทำงานตามลำดับ
Loop	การทำงานแบบวนซ้ำ
Repeat	ทำซ้ำตามจำนวนครั้ง
Forever	ทำงานตลอดเวลา
Condition	เงื่อนไข
If	ถ้า
If-Else	ถ้า…มิฉะนั้น
Sensing	การตรวจจับ
Program	โปรแกรม
Debug	การค้นหาและแก้ไขข้อผิดพลาด