การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข คืออะไร?
การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข (Condition) คือ การสั่งให้โปรแกรมตัดสินใจว่าจะทำงานหรือไม่ทำงาน โดยพิจารณาจากเงื่อนไขที่กำหนดไว้ หากเงื่อนไขเป็นจริง โปรแกรมจะทำงานตามคำสั่ง แต่หากเงื่อนไขเป็นเท็จ โปรแกรมอาจข้ามคำสั่งหรือเลือกทำงานอีกแบบหนึ่ง
ในชีวิตประจำวัน เรามักใช้การตัดสินใจจากเงื่อนไขอยู่เสมอ เช่น
- ถ้าฝนตก → กางร่ม
- ถ้าไฟแดง → หยุดรถ
- ถ้าหิว → รับประทานอาหาร
- ถ้าทำการบ้านเสร็จ → ไปเล่นได้
Scratch ก็ใช้แนวคิดเดียวกันในการเขียนโปรแกรม
ทำไมต้องเรียนรู้การใช้เงื่อนไข?
การใช้เงื่อนไขช่วยให้โปรแกรม
- สามารถตัดสินใจได้
- โต้ตอบกับผู้ใช้งานได้
- สร้างเกมได้สนุกขึ้น
- ทำงานได้อย่างชาญฉลาดมากขึ้น
เงื่อนไขจึงเป็นพื้นฐานสำคัญของการสร้างเกม โปรแกรม และสื่อโต้ตอบ
คำสั่งเงื่อนไขใน Scratch
Scratch มีคำสั่งเงื่อนไขที่ใช้บ่อย 2 แบบ ได้แก่
1. คำสั่ง If
คำสั่ง If ใช้ตรวจสอบว่าเงื่อนไขเป็นจริงหรือไม่
หากเงื่อนไขเป็นจริง โปรแกรมจะทำงานตามคำสั่งที่อยู่ภายใน
แต่หากเงื่อนไขไม่เป็นจริง โปรแกรมจะข้ามคำสั่งนั้น
ตัวอย่าง
if <touching edge?>
then
say "หยุด!"ผลลัพธ์
หากตัวละครสัมผัสขอบเวที จะพูดคำว่า
“หยุด!”
2. คำสั่ง If-Else
คำสั่ง If-Else ใช้สำหรับเลือกทำงานได้ 2 ทาง
- ถ้าเงื่อนไขเป็นจริง → ทำคำสั่งชุดแรก
- ถ้าเงื่อนไขเป็นเท็จ → ทำคำสั่งอีกชุดหนึ่ง
ตัวอย่าง
if คะแนน > 10
พูด "ชนะแล้ว"
else
พูด "สู้ต่อไป"ผลลัพธ์
คะแนนมากกว่า 10
↓
ชนะแล้ว
คะแนนไม่ถึง 10
↓
สู้ต่อไป
บล็อกตรวจสอบเงื่อนไข (Sensing)
ก่อนใช้ If หรือ If-Else จำเป็นต้องมีเงื่อนไขให้ตรวจสอบ
ตัวอย่างบล็อกที่ใช้บ่อย
- touching mouse-pointer?
- touching edge?
- touching sprite?
- key space pressed?
- mouse down?
บล็อกเหล่านี้อยู่ในหมวด Sensing
ตัวอย่างการใช้งาน
ตัวอย่างที่ 1
หากกดปุ่ม Space
↓
ตัวละครพูดว่า
“สวัสดี”
ตัวอย่างที่ 2
หากสัมผัสขอบเวที
↓
ตัวละครพูด
“หยุด!”
ตัวอย่างที่ 3
หากคะแนนมากกว่า 10
↓
พูดว่า
“ชนะแล้ว”
มิฉะนั้น
↓
พูดว่า
“สู้ต่อไป”
การใช้เงื่อนไขในชีวิตประจำวัน
ตัวอย่าง
ก่อนออกจากบ้าน
ถ้าฝนตก
↓
กางร่ม
ถ้าฝนไม่ตก
↓
เดินออกจากบ้านได้
การข้ามถนน
ถ้าไฟเขียว
↓
เดินข้าม
ถ้าไฟแดง
↓
รอ
การสอบ
ถ้าคะแนนผ่าน
↓
สอบผ่าน
ถ้าคะแนนไม่ผ่าน
↓
สอบซ่อม
ประโยชน์ของการใช้เงื่อนไข
- โปรแกรมสามารถตัดสินใจได้
- สร้างเกมได้สมจริง
- ควบคุมการทำงานได้ง่าย
- ทำให้โปรแกรมตอบสนองต่อผู้ใช้
- เพิ่มความสนุกให้เกม
สรุปความรู้
การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข (Condition) คือ การให้โปรแกรมตรวจสอบเงื่อนไขก่อนทำงาน Scratch ใช้คำสั่ง If และ If-Else เพื่อให้โปรแกรมเลือกการทำงานตามสถานการณ์ต่าง ๆ ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญในการสร้างเกมและโปรแกรมที่สามารถโต้ตอบกับผู้ใช้งานได้
คำศัพท์ที่ควรรู้
| คำศัพท์ | ความหมาย |
|---|---|
| Condition | เงื่อนไข |
| If | ถ้า |
| If-Else | ถ้า…มิฉะนั้น |
| True | จริง |
| False | เท็จ |
| Sensing | การตรวจจับ |
| Decision | การตัดสินใจ |
คำถามทบทวนความรู้
- การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไขคืออะไร?
- คำสั่ง If ใช้ทำอะไร?
- คำสั่ง If-Else แตกต่างจาก If อย่างไร?
- บล็อก Sensing ใช้ทำอะไร?
- หากต้องการตรวจสอบการกดแป้น Space ควรใช้บล็อกใด?
- หากตัวละครสัมผัสขอบเวทีและต้องการให้พูดว่า “หยุด!” ควรใช้คำสั่งใด?
- ยกตัวอย่างการใช้เงื่อนไขในชีวิตประจำวันมา 2 ตัวอย่าง
- การใช้เงื่อนไขช่วยให้โปรแกรมมีความสามารถเพิ่มขึ้นอย่างไร?
