บทนำ

เมื่อเรียนรู้ส่วนประกอบต่าง ๆ ของโปรแกรม Scratch แล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการสร้างผลงานหรือ “โปรเจกต์” ของตนเอง ไม่ว่าจะเป็นเกม การ์ตูน แอนิเมชัน หรือสื่อการเรียนรู้ต่าง ๆ

การสร้างโปรเจกต์ใน Scratch ไม่ใช่เรื่องยาก เพราะโปรแกรมออกแบบมาให้ใช้งานง่ายสำหรับผู้เริ่มต้น โดยใช้ระบบลากและวางบล็อกคำสั่งแทนการพิมพ์โค้ดที่ซับซ้อน

นอกจากนี้ การรู้วิธีบันทึกและจัดเก็บโปรเจกต์อย่างถูกต้องยังช่วยป้องกันการสูญหายของข้อมูล และทำให้สามารถกลับมาแก้ไขหรือพัฒนาผลงานต่อได้ในอนาคต

โปรเจกต์ (Project) ใน Scratch คืออะไร?

โปรเจกต์ (Project) คือผลงานที่ผู้ใช้งานสร้างขึ้นภายในโปรแกรม Scratch

โปรเจกต์อาจเป็น

• เกม
• การ์ตูนแอนิเมชัน
• นิทานดิจิทัล
• แบบทดสอบ
• สื่อการเรียนรู้
• งานนำเสนอแบบโต้ตอบ

ทุกครั้งที่เราเริ่มสร้างผลงานใหม่ใน Scratch จะถือว่าเป็นการสร้างโปรเจกต์ใหม่

วิธีสร้างโปรเจกต์ใหม่ใน Scratch

ขั้นตอนที่ 1 เปิดโปรแกรม Scratch

ผู้เรียนสามารถใช้งาน Scratch ได้ 2 รูปแบบ

แบบออนไลน์

เข้าใช้งานผ่านเว็บไซต์ Scratch

ข้อดี

• ใช้งานได้ทุกที่
• บันทึกงานบนบัญชีผู้ใช้
• ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรม

แบบออฟไลน์

ติดตั้งโปรแกรม Scratch ลงในคอมพิวเตอร์

ข้อดี

• ใช้งานได้แม้ไม่มีอินเทอร์เน็ต
• เหมาะสำหรับห้องเรียนที่อินเทอร์เน็ตไม่เสถียร

ขั้นตอนที่ 2 สร้างโปรเจกต์ใหม่

เมื่อเข้าสู่โปรแกรม Scratch

ให้คลิกปุ่ม

Start Creating

หรือ

Create

เพื่อเริ่มสร้างโปรเจกต์ใหม่

ระบบจะเปิดหน้าต่างการเขียนโปรแกรมพร้อมตัวละครแมว Scratch อัตโนมัติ

ขั้นตอนที่ 3 ตั้งชื่อโปรเจกต์

ก่อนเริ่มสร้างผลงาน ควรตั้งชื่อโปรเจกต์ให้สื่อความหมาย

ตัวอย่าง

• เกมตอบคำถาม
• เกมเก็บเหรียญ
• นิทานเรื่องกระต่ายกับเต่า
• แบบฝึกหัดคณิตศาสตร์

การตั้งชื่อที่ดีจะช่วยให้ค้นหาไฟล์ได้ง่ายในภายหลัง

ขั้นตอนที่ 4 เพิ่มตัวละคร (Sprite)

Scratch มีคลังตัวละครให้เลือกมากมาย

เช่น

• คน
• สัตว์
• หุ่นยนต์
• ยานอวกาศ
• ลูกบอล

นักเรียนสามารถ

• เลือกตัวละครใหม่
• วาดตัวละครเอง
• อัปโหลดรูปภาพจากคอมพิวเตอร์

ได้ตามต้องการ

ขั้นตอนที่ 5 เพิ่มฉากหลัง (Backdrop)

ฉากหลังช่วยให้โปรเจกต์มีความสวยงามและสมจริงมากขึ้น

ตัวอย่างฉากหลัง

• ห้องเรียน
• สนามฟุตบอล
• ป่าไม้
• เมือง
• อวกาศ

ขั้นตอนที่ 6 เขียนโปรแกรมด้วยบล็อกคำสั่ง

ลากบล็อกคำสั่งจากคลังคำสั่งมาวางในพื้นที่เขียนโปรแกรม

ตัวอย่างคำสั่งง่าย ๆ

• เมื่อคลิกธงเขียว
• เคลื่อนที่ 10 ก้าว
• พูดคำว่า “สวัสดี”

เมื่อนำมาต่อกันจะกลายเป็นชุดคำสั่งที่สมบูรณ์

ขั้นตอนที่ 7 ทดสอบการทำงาน

หลังจากเขียนโปรแกรมแล้ว

ให้กดปุ่ม

🟢 ธงเขียว

เพื่อทดสอบการทำงาน

หากพบข้อผิดพลาด สามารถแก้ไขและทดลองใหม่ได้ทันที

วิธีบันทึกโปรเจกต์ Scratch

การบันทึกงานเป็นขั้นตอนสำคัญมาก เพราะช่วยป้องกันข้อมูลสูญหาย

Scratch มีวิธีบันทึก 2 รูปแบบ

การบันทึกบนเว็บไซต์ Scratch

สำหรับผู้ที่ใช้งานผ่านบัญชี Scratch

ให้คลิก

File → Save Now

หรือ

ระบบจะบันทึกอัตโนมัติเมื่อเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต

ข้อดี

• เปิดแก้ไขจากที่ใดก็ได้
• ไม่ต้องพกไฟล์
• ลดความเสี่ยงไฟล์หาย

การบันทึกลงในคอมพิวเตอร์

หากต้องการเก็บไฟล์ไว้ในเครื่อง

ให้เลือก

File → Save to your Computer

จากนั้นเลือกตำแหน่งจัดเก็บไฟล์

เช่น

• Documents
• Desktop
• โฟลเดอร์งาน Scratch

ไฟล์ Scratch มีนามสกุลอะไร?

เมื่อบันทึกโปรเจกต์ Scratch

ไฟล์จะถูกเก็บในรูปแบบ

.sb3

ตัวอย่าง

เกมตอบคำถาม.sb3

นิทานสัตว์น้อย.sb3

ไฟล์ประเภทนี้สามารถเปิดด้วยโปรแกรม Scratch ได้

วิธีเปิดโปรเจกต์ที่เคยบันทึกไว้

หากต้องการกลับมาแก้ไขงานเดิม

ให้เลือก

File → Load from your Computer

จากนั้นเลือกไฟล์ .sb3 ที่ต้องการเปิด

โปรเจกต์จะกลับมาพร้อมข้อมูลเดิมทั้งหมด

การจัดเก็บโปรเจกต์อย่างเป็นระบบ

นักเรียนควรสร้างโฟลเดอร์สำหรับเก็บงาน Scratch โดยเฉพาะ

ตัวอย่าง

Scratch Projects
│
├── เกม
├── การ์ตูน
├── แบบฝึกหัด
└── งานส่งครู

ข้อดีคือ

• ค้นหาไฟล์ง่าย
• ลดปัญหาไฟล์สูญหาย
• จัดระเบียบงานได้ดี

ข้อควรระวังในการบันทึกงาน

1. บันทึกงานเป็นระยะ

ไม่ควรรอจนทำงานเสร็จทั้งหมดแล้วค่อยบันทึก

2. ตั้งชื่อไฟล์ให้ชัดเจน

เช่น

✅ เกมตอบคำถามวิทยาศาสตร์

ดีกว่า

❌ งานใหม่1

3. สำรองไฟล์ไว้หลายที่

เช่น

• คอมพิวเตอร์
• Google Drive
• USB Flash Drive

4. ตรวจสอบก่อนปิดโปรแกรม

ควรแน่ใจว่าไฟล์ถูกบันทึกเรียบร้อยแล้ว

ประโยชน์ของการบันทึกโปรเจกต์

การบันทึกงานช่วยให้

• ป้องกันข้อมูลสูญหาย
• กลับมาแก้ไขงานได้
• ส่งงานครูได้สะดวก
• พัฒนาผลงานต่อเนื่องได้
• แบ่งปันผลงานให้เพื่อนดูได้

ตัวอย่างโปรเจกต์สำหรับผู้เริ่มต้น

เกมตอบคำถาม

สร้างคำถามและตัวเลือกคำตอบ

เกมเก็บเหรียญ

ควบคุมตัวละครให้เก็บคะแนน

นิทานดิจิทัล

เล่าเรื่องด้วยตัวละครและเสียง

เกมเขาวงกต

ฝึกการใช้เงื่อนไขและการตรวจจับ

สรุป

การสร้างและจัดเก็บโปรเจกต์เป็นพื้นฐานสำคัญของการใช้งาน Scratch โดยผู้เรียนควรรู้จักการสร้างโปรเจกต์ใหม่ การเพิ่มตัวละคร การเพิ่มฉากหลัง การเขียนโปรแกรม และการบันทึกไฟล์อย่างถูกต้อง

เมื่อเข้าใจขั้นตอนเหล่านี้แล้ว จะสามารถพัฒนาเกม การ์ตูน และสื่อการเรียนรู้ต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมต่อยอดสู่การเขียนโปรแกรมในระดับที่สูงขึ้น

คำถามท้ายบท

1. โปรเจกต์ใน Scratch คืออะไร?
2. เมื่อต้องการสร้างโปรเจกต์ใหม่ควรกดปุ่มใด?
3. การเพิ่ม Sprite มีประโยชน์อย่างไร?
4. Backdrop คืออะไร?
5. ปุ่มธงเขียวใช้ทำอะไร?
6. วิธีบันทึกโปรเจกต์ลงคอมพิวเตอร์ทำอย่างไร?
7. ไฟล์ Scratch มีนามสกุลอะไร?
8. วิธีเปิดไฟล์ Scratch ที่เคยบันทึกไว้ทำอย่างไร?
9. เพราะเหตุใดจึงควรบันทึกงานเป็นระยะ?
10. นักเรียนอยากสร้างโปรเจกต์ประเภทใดด้วย Scratch?

คำค้น : สร้างโปรเจกต์ Scratch, บันทึกงาน Scratch, ไฟล์ sb3 คืออะไร, Scratch Project, วิธีใช้ Scratch เบื้องต้น, Scratch สำหรับนักเรียน, การจัดเก็บโปรเจกต์ Scratch, สอน Scratch ป.4, Coding เบื้องต้น, เรียน Scratch ภาษาไทย