กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี | วิชาวิทยาการคำนวณ | ระดับประถมศึกษา
การเขียนโปรแกรม Scratch ไม่ได้มีเพียงการสั่งให้ตัวละครเคลื่อนที่หรือพูดข้อความเท่านั้น แต่ยังสามารถสร้างภาพวาดและรูปทรงต่าง ๆ ด้วยการเขียนโปรแกรมได้อีกด้วย โดยใช้กลุ่มคำสั่ง Pen ซึ่งช่วยให้ตัวละครวาดเส้นบนเวทีได้ตามคำสั่งที่กำหนด
บทเรียนนี้จะพานักเรียนมาทำความรู้จักกับกลุ่มคำสั่ง Pen เรียนรู้หน้าที่ของคำสั่งที่สำคัญ และทดลองเขียนโปรแกรมเพื่อวาดรูปสามเหลี่ยมด้วยตนเอง
1. กลุ่มคำสั่ง Pen คืออะไร
กลุ่มคำสั่ง Pen เป็นชุดคำสั่งที่ใช้ควบคุมการวาดเส้นบนเวทีของโปรแกรม Scratch เมื่อตัวละครเคลื่อนที่โดยเปิดปากกาไว้ โปรแกรมจะวาดเส้นตามเส้นทางที่ตัวละครเคลื่อนที่ ทำให้สามารถสร้างรูปทรง ลวดลาย และภาพวาดต่าง ๆ ได้
การใช้งานกลุ่มคำสั่ง Pen เหมาะสำหรับฝึกทักษะการคิดอย่างเป็นลำดับขั้น การวางแผนการเคลื่อนที่ และการแก้ปัญหาผ่านการเขียนโปรแกรม
2. รู้จักคำสั่ง Pen ที่สำคัญ
2.1 คำสั่ง pen down
ใช้สั่งให้ปากกาเริ่มวาดเส้น เมื่อตัวละครเคลื่อนที่ เส้นจะปรากฏบนเวทีตามเส้นทางที่เคลื่อนที่ผ่าน
2.2 คำสั่ง pen up
ใช้ยกปากกาขึ้น เมื่อตัวละครเคลื่อนที่หลังจากใช้คำสั่งนี้ จะไม่มีการวาดเส้นบนเวที
2.3 คำสั่ง clear
ใช้ลบรอยเส้นที่วาดไว้บนเวที เพื่อเริ่มต้นวาดภาพใหม่ โดยไม่จำเป็นต้องสร้างโปรแกรมขึ้นมาใหม่ทั้งหมด
2.4 คำสั่ง set pen color to
ใช้กำหนดสีของปากกา เช่น สีแดง สีเขียว หรือสีน้ำเงิน เพื่อให้เส้นที่วาดมีสีตามต้องการ
2.5 คำสั่ง change pen size by
ใช้เพิ่มหรือลดขนาดเส้นปากกาตามค่าที่กำหนด เช่น หากระบุค่า 1 ขนาดเส้นจะเพิ่มขึ้น 1 หน่วย
การเลือกใช้คำสั่งเหล่านี้ร่วมกันช่วยให้นักเรียนควบคุมการวาดภาพได้อย่างหลากหลายมากขึ้น
3. ตัวอย่างการใช้คำสั่ง Pen วาดรูปสามเหลี่ยม
การวาดรูปสามเหลี่ยมเป็นกิจกรรมที่ช่วยฝึกการใช้คำสั่ง Pen ร่วมกับคำสั่งควบคุมการเคลื่อนที่และการหมุนของตัวละคร
ตัวอย่างขั้นตอนการทำงานมีดังนี้
- เริ่มต้นโปรแกรมด้วยการกดธงเขียว
- ใช้คำสั่ง clear เพื่อลบรอยวาดเดิม
- ใช้คำสั่ง pen down เพื่อเริ่มวาดเส้น
- สั่งให้ตัวละครเคลื่อนที่ไปข้างหน้า
- สั่งให้ตัวละครหมุนเพื่อเปลี่ยนทิศทาง
- ทำซ้ำการเคลื่อนที่และการหมุนจนครบสามด้าน
- ใช้คำสั่ง pen up เพื่อหยุดการวาดเส้น
สำหรับรูปสามเหลี่ยมด้านเท่า หากตัวละครเดินทางเป็นระยะเท่ากันทั้ง 3 ด้าน และหมุนด้วยมุมภายนอก 120 องศาในแต่ละครั้ง จะสามารถวาดรูปสามเหลี่ยมได้
ตัวอย่างแนวคิดของโปรแกรม
- เมื่อคลิกธงเขียว
- ล้างรอยปากกา
- กดปากกาลง
- ทำซ้ำ 3 ครั้ง
- เคลื่อนที่ 100 ก้าว
- หมุน 120 องศา
- ยกปากกาขึ้น
นักเรียนสามารถปรับระยะทาง สี และขนาดของเส้น เพื่อสร้างผลงานที่แตกต่างกันได้
4. ฝึกปฏิบัติด้วยใบงานที่ 19 กลุ่มคำสั่ง Pen
ใบงานนี้แบ่งออกเป็น 5 ตอน เพื่อให้นักเรียนได้ฝึกตั้งแต่การจดจำคำสั่งไปจนถึงการสร้างผลงานด้วยตนเอง
ตอนที่ 1 ความรู้พื้นฐาน
ให้นักเรียนเติมข้อความเกี่ยวกับหน้าที่ของกลุ่มคำสั่ง Pen และความหมายของคำสั่ง pen down และ clear
ตอนที่ 2 อธิบายคำสั่ง
ให้นักเรียนอธิบายความหมายของคำสั่ง pen down, pen up, clear, set pen color to และ change pen size by
ตอนที่ 3 เลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุด
ให้นักเรียนเลือกคำตอบเกี่ยวกับการเริ่มวาดเส้น การหยุดวาดเส้น การลบรอยปากกา การเปลี่ยนสีเส้น และประโยชน์ของกลุ่มคำสั่ง Pen
ตอนที่ 4 เขียนคำสั่ง
ให้นักเรียนเขียนคำสั่ง Scratch ให้ตรงกับสถานการณ์ที่กำหนด ได้แก่ เริ่มวาดเส้น หยุดวาดเส้น ลบรอยวาด เปลี่ยนสีปากกาเป็นสีแดง และเพิ่มขนาดเส้นอีก 2 หน่วย
ตอนที่ 5 คิดและวาดภาพ
ให้นักเรียนทดลองใช้คำสั่ง Pen เพื่อวาดรูปสามเหลี่ยมบนเวที Scratch พร้อมเขียนอธิบายวิธีการทำงานของโปรแกรม
5. ประโยชน์ที่ได้รับจากการเรียนรู้กลุ่มคำสั่ง Pen
เมื่อเรียนจบบทเรียนและทำใบงาน นักเรียนจะสามารถ
- อธิบายหน้าที่ของกลุ่มคำสั่ง Pen ได้
- เลือกใช้คำสั่งวาดเส้นและหยุดวาดเส้นได้เหมาะสม
- กำหนดสีและขนาดของเส้นปากกาได้
- วางแผนลำดับคำสั่งเพื่อสร้างรูปทรงง่าย ๆ ได้
- ฝึกคิดอย่างเป็นขั้นตอนและตรวจสอบข้อผิดพลาดของโปรแกรมได้
สรุปบทเรียน
กลุ่มคำสั่ง Pen เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้นักเรียนสร้างภาพวาดจากการเขียนโปรแกรม Scratch การเข้าใจหน้าที่ของคำสั่งแต่ละคำสั่งและการเรียงลำดับคำสั่งอย่างถูกต้อง จะช่วยให้การสร้างรูปทรงต่าง ๆ ทำได้ง่ายขึ้น
นักเรียนควรทดลองปรับคำสั่งด้วยตนเอง เช่น เปลี่ยนสีปากกา เพิ่มขนาดเส้น หรือเปลี่ยนมุมการหมุน เพื่อพัฒนาทักษะการเขียนโปรแกรมและสร้างผลงานได้อย่างสร้างสรรค์
ค้นหาสื่อการเรียนรู้ ใบงาน และบทเรียนเพิ่มเติมได้ที่ www.kruaof.com
