1. ความหมายของการกำหนดสิทธิ์
การกำหนดสิทธิ์ คือ การกำหนดว่าใครสามารถเข้าถึง ใช้งาน แก้ไข หรือจัดการข้อมูลและไฟล์ได้บ้าง เพื่อช่วยป้องกันข้อมูลไม่ให้ถูกนำไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต
ตัวอย่างเช่น เมื่อเราสร้างไฟล์งานแล้วเก็บไว้ในคอมพิวเตอร์หรือระบบคลาวด์ เราสามารถกำหนดได้ว่า
- ใครสามารถเปิดดูไฟล์ได้
- ใครสามารถแก้ไขไฟล์ได้
- ใครสามารถแบ่งปันไฟล์ต่อได้
- ใครไม่มีสิทธิ์เข้าถึงไฟล์
การกำหนดสิทธิ์จึงเป็นส่วนหนึ่งของ การรักษาความปลอดภัยของข้อมูล
2. การกำหนดสิทธิ์บนคลาวด์
คลาวด์ (Cloud) คือ พื้นที่สำหรับจัดเก็บข้อมูลผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต เช่น Google Drive, OneDrive หรือบริการจัดเก็บข้อมูลออนไลน์อื่น ๆ
ข้อดีของการเก็บข้อมูลบนคลาวด์ คือ สามารถเข้าถึงข้อมูลจากอุปกรณ์ต่าง ๆ ได้ หากมีสิทธิ์และสามารถเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตได้
ตัวอย่างการกำหนดสิทธิ์บนคลาวด์ ได้แก่
ผู้ดูหรือ Viewer
สามารถ เปิดและดูข้อมูล ได้ แต่ไม่สามารถแก้ไขข้อมูลต้นฉบับได้
ผู้แสดงความคิดเห็นหรือ Commenter
สามารถดูข้อมูลและแสดงความคิดเห็นได้ แต่ไม่สามารถแก้ไขเนื้อหาหลักของไฟล์ได้
ผู้แก้ไขหรือ Editor
สามารถเปิดไฟล์และ แก้ไขข้อมูล ได้ รวมถึงอาจมีสิทธิ์ในการจัดการไฟล์ตามที่เจ้าของกำหนด
ดังนั้น ก่อนแชร์ไฟล์ให้ผู้อื่น เราควรเลือกสิทธิ์ให้เหมาะสมกับผู้รับ
3. การกำหนดสิทธิ์บนคอมพิวเตอร์
การจัดเก็บข้อมูลไว้ในคอมพิวเตอร์ก็สามารถกำหนดสิทธิ์ในการเข้าถึงข้อมูลได้เช่นกัน
ตัวอย่างเช่น การกำหนดบัญชีผู้ใช้และรหัสผ่าน เพื่อให้เฉพาะบุคคลที่ได้รับอนุญาตสามารถเข้าสู่ระบบหรือเปิดไฟล์บางประเภทได้
การกำหนดสิทธิ์สามารถช่วยควบคุมว่า ผู้ใช้แต่ละคนสามารถ
- อ่านหรือเปิดไฟล์
- แก้ไขไฟล์
- สร้างไฟล์
- ลบไฟล์
- เข้าถึงโฟลเดอร์
- เปลี่ยนแปลงข้อมูล
ได้หรือไม่
4. เปรียบเทียบการใช้ข้อมูลบนคลาวด์และคอมพิวเตอร์
| การใช้งาน | คลาวด์ | คอมพิวเตอร์ |
|---|---|---|
| แก้ไขเอกสารพร้อมผู้อื่น | ✓ | อาจทำได้ แต่ต้องใช้ระบบหรือโปรแกรมที่รองรับ |
| เข้าถึงข้อมูลจากที่อื่น | ✓ | โดยทั่วไปจำกัดอยู่ที่เครื่องหรือระบบที่ตั้งค่าไว้ |
| ต้องใช้อินเทอร์เน็ต | โดยทั่วไปต้องใช้ | ไม่จำเป็นสำหรับไฟล์ที่เก็บในเครื่อง |
| กำหนดผู้ที่เข้าถึงข้อมูล | ✓ | ✓ |
| ใช้บัญชีผู้ใช้กำหนดสิทธิ์ | ✓ | ✓ |
| แบ่งปันไฟล์ให้ผู้อื่น | ทำได้สะดวก | ทำได้ แต่ขึ้นอยู่กับระบบที่ใช้ |
ข้อควรจำ: การกำหนดสิทธิ์ไม่ได้หมายความว่าข้อมูลจะปลอดภัย 100% แต่ช่วยลดโอกาสที่บุคคลที่ไม่ได้รับอนุญาตจะเข้าถึงหรือแก้ไขข้อมูล
5. การกำหนดสิทธิ์ช่วยป้องกันอะไร?
การกำหนดสิทธิ์มีประโยชน์หลายด้าน เช่น
1) ป้องกันการเข้าถึงข้อมูลโดยไม่ได้รับอนุญาต
กำหนดให้เฉพาะบุคคลที่เกี่ยวข้องสามารถเปิดข้อมูลได้
2) ป้องกันการแก้ไขข้อมูล
หากต้องการให้ผู้อื่นดูข้อมูลอย่างเดียว สามารถกำหนดเป็นสิทธิ์ดูข้อมูลแทนสิทธิ์แก้ไข
3) ป้องกันข้อมูลสูญหายหรือถูกลบ
การจำกัดสิทธิ์ในการแก้ไขหรือลบข้อมูลช่วยลดความผิดพลาดจากผู้ใช้งาน
4) ช่วยรักษาความเป็นส่วนตัว
ข้อมูลส่วนบุคคล เช่น ชื่อ ที่อยู่ เบอร์โทรศัพท์ หรือข้อมูลของนักเรียน ควรให้เฉพาะผู้ที่มีความจำเป็นต้องใช้งานเท่านั้น
5) ช่วยรักษาความปลอดภัยของข้อมูล
ข้อมูลสำคัญควรมีการกำหนดสิทธิ์และใช้รหัสผ่านที่เหมาะสม
6. ตัวอย่างสถานการณ์
สถานการณ์ที่ 1
ครูสร้างไฟล์คะแนนนักเรียนและเก็บไว้บนคลาวด์ ต้องการให้นักเรียนสามารถเปิดดูไฟล์ได้ แต่ไม่ต้องการให้นักเรียนแก้ไขข้อมูล
ควรกำหนดสิทธิ์:
➡️ ผู้ดู (Viewer)
สถานการณ์ที่ 2
ครูทำเอกสารร่วมกับครูอีกคนหนึ่ง และต้องการให้ครูคนนั้นสามารถแก้ไขเนื้อหาในเอกสารได้
ควรกำหนดสิทธิ์:
➡️ ผู้แก้ไข (Editor)
สถานการณ์ที่ 3
มีไฟล์สำคัญอยู่ในคอมพิวเตอร์ที่ใช้ร่วมกันหลายคน แต่ต้องการจำกัดไม่ให้บุคคลอื่นเปิดไฟล์ได้
วิธีที่เหมาะสม:
➡️ ใช้บัญชีผู้ใช้และรหัสผ่าน หรือกำหนดสิทธิ์การเข้าถึงไฟล์และโฟลเดอร์
7. การใช้งานอย่างปลอดภัย
นักเรียนควรปฏิบัติดังนี้
- ไม่เปิดเผยรหัสผ่าน ให้ผู้อื่นทราบ
- ใช้รหัสผ่านที่คาดเดาได้ยาก
- ไม่กำหนดสิทธิ์ให้ผู้อื่นมากเกินความจำเป็น
- ตรวจสอบผู้รับก่อนแชร์ไฟล์
- ไม่เปิดลิงก์หรือไฟล์จากแหล่งที่ไม่รู้จัก
- ข้อมูลส่วนตัวควรจำกัดการเข้าถึง
- หากใช้คอมพิวเตอร์ร่วมกับผู้อื่น ควรออกจากระบบเมื่อใช้งานเสร็จ
- ตรวจสอบสิทธิ์ของไฟล์เป็นระยะ
8. สรุปบทเรียน
การกำหนดสิทธิ์ เป็นวิธีหนึ่งในการควบคุมการเข้าถึงข้อมูล โดยกำหนดว่า ใครสามารถดู แก้ไข หรือจัดการข้อมูลได้บ้าง
ทั้ง คลาวด์และคอมพิวเตอร์ สามารถใช้การกำหนดสิทธิ์เพื่อช่วยรักษาความปลอดภัยของข้อมูลได้
จำง่าย ๆ : “ข้อมูลสำคัญ ต้องรู้ว่าใครดู ใครแก้ และใครเข้าถึงได้”
