ลักษณะทางกายภาพที่ส่งผลต่อแหล่งทรัพยากรและสถานที่สําคัญในภาคเหนือ

1. ภูมิลักษณ์กับภูมิสังคมภาคเหนือ

ตำแหน่งที่ตั้ง ภาคเหนือตั้งอยู่ระหว่างละติจูด 17″ 08′ ถึง 20″ 29′ เหนือ และ ระหว่างลองจิจูด 97″ 19′ ถึง 101″ 22′ ตะวันออก

ภูมิลักษณ์ภาคเหนือ

2. ภูมิประเทศ

ภูมิประเทศ ลักษณะภูมิประเทศของภาคเหนือส่วนใหญ่เป็นภูเขาและทิวเขาสูง ที่วางตัวเป็นแนวยาวต่อเนื่องกันไปในแนวเหนือ-ใต้ สลับกับแอ่งที่ราบระหว่างภูเขา

2.1 ทิวเขาและภูเขา ที่สำคัญ เช่น ทิวเขาถนนธงชัยตะวันตก ทิวเขาถนนธงชัยตอนกลาง ทิวเขาถนนธงชัยตะวันออก ทิวเขาแดนลาว ทิวเขาผีปันน้ำ ทิวเขาหลวงพระบาง บนทิวเขามีดอยอยู่บนยอดเขา ดอยที่สำคัญ เช่น ดอยอินทนนท์ ดอยหลวงเชียงดาว ดอยสุเทพ และดอยปุย อยู่ในทิวเขาถนนธงชัยตะวันออก ดอยตุงดอยแม่สลอง ดอยผ้าห่มปก อยู่ในทิวเขาแดนลาว ดอยลังกา อยู่ในทิวเขาผีปันน้ ดอยภูคาและภูสอยดาวอยู่ในทิวเขาหลวง-พระบาง

2.2 แอ่งที่ราบระหว่างภูเขา เป็นแอ่งแผ่นดินที่อยู่ระหว่างภูเขาหรือมีภูเขาล้อมรอบ เช่น แอ่งเชียงใหม่-ลำพูน แอ่งลำปาง แอ่งแพร่ แอ่งน่าน แอ่งเชียงดาว แอ่งแม่ฮ่องสอน แอ่งปาย แอ่งแม่สะเรียงและ ยังมีแอ่งเล็ก ๆ อีกมากมาย แอ่งต่าง ๆ เหล่านี้มีระบบแม่น้ำไหลผ่านจึงเป็นที่สะสมตะกอนรวมทั้งแร่ที่สลายตัวจากภูเขา ทำให้เป็นแอ่งที่ราบที่มีดินอุดมสมบูรณ์ เช่น ที่ราบลุ่มน้ำปิง ลุ่มน้ำวัง ลุ่มน้ำยม และลุ่มน้ำน่าน

3. ภูมิอากาศ

ภูมิอากาศ ตำแหน่งที่ตั้งของภาคเหนืออยู่ในละติจูดสูงกว่าภูมิภาคอื่น ๆ จึงได้รับแสงอาทิตย์ในมุมเฉียงมากกว่า ประกอบกับพื้นที่มีระดับสูง จึงทำให้ภาคเหนือมีอากาศเย็น บริเวณภูเขาสูงมีอุณหภูมิต่ำกว่าแอ่งที่ราบ (ภูเขาสูงอากาศหนาวเย็นมากกว่าแอ่งที่ราบ) เนื่องจากอุณหภูมิจะลดลงตามระดับความสูงที่เพิ่มขึ้นนอกจากนี้บริเวณแอ่งที่ราบที่เป็นเขตรับลมของภูเขาสูงจะมีปริมาณฝนมาก

4. ทรัพยากรธรรมชาติ

ทรัพยากรธรรมชาติ ที่สำคัญของภาคเหนือ มีดังนี้

4.1 แร่ ภาคเหนือพบแร่เชื้อเพลิงและพลังงานต่างๆ เช่น ปิโตรเลียม และแก๊สธรรมชาติ พบที่บ่อน้ำมันฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ถ่านหินพบที่อำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง และอำเภอลี้ จังหวัดลำพูน นอกจากนี้ ยังพบแหล่งถ่านหิน อยู่ตามแอ่งต่าง ๆ กระจายอยู่ทั่วไป แหล่งแร่เหล็กพบที่อำเภอลองจังหวัดแพร่ แร่ที่ใช้ในอุตสาหกรรมเซรามิก เช่น ดินขาว พบมากที่จังหวัดลำปางและจังหวัดเชียงราย

4.2 ดิน ดินในเขตภูเขาสูงเป็นดินตื้น ดินส่วนใหญ่อุดมสมบูรณ์ในระยะแรกเนื่องจากมีการสลายตัวของแร่และหินจากภูเขา ทำาให้มีธาตุอาหารเติมเต็มอยู่ตลอดเวลา แต่ถูกฝนชะล้างให้เคลื่อนย้ายลงสู่แอ่งที่ราบ ทำาให้ดินในแอ่งที่ราบระหว่างภูเขาเป็นดินที่มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะแก่กับการเพาะปลูกพืช

4.3 แหล่งน้ำ บริเวณภูเขาสูงเป็นเขตต้นน้ำ ส่วนบริเวณแอ่งที่ราบระหว่างภูเขาเป็นเขตรับน้ำที่ระบายลงมาจากภูเขา แม่น้ำสายสำาคัญ เช่น แม่น้ำปิง แม่น้ำวัง แม่น้ำยม แม่น้ำน่าน แม่น้ำกก แม่น้ำปาย แม่น้ำงัด แม่น้ำอิง แม่น้ำลาวเขื่อนและอ่างเก็บน้ำที่สำคัญ เช่น อ่างเก็บน้ำปางอุ๋ง อ่างเก็บน้ำแม่ตูบ เขื่อนแม่งัดสมบูรณ์ชล เขื่อนแม่กวงอุดมธารา กว๊านพะเยา เขื่อนสิริกิติ์

4.4 พืชพรรณธรรมชาติและสัตว์ป่า ภูมิประเทศภาคเหนือเป็นทิวเขาและภูเขาสลับซับซ้อน ทำให้มีพืชพรรณธรรมชาติที่เป็นป่าไม้ปกคลุม และยังคงมีป่าไม้เหลือมากกว่าภูมิภาคอื่น ความสูงของพื้นที่ที่แตกต่างกันไป ทำให้มีชนิดพืชพรรณธรรมชาติแตกต่างกัน ตามระดับความสูงของพื้นที่ คื อตามไหล่เขาที่น้ำน้อยเป็นป่าเบญพรรณ และป่าเต็งรังบนยอดเขา และไหล่เขาที่ชุ่มน้ำ เป็นป่าดิบเขาในหุบเขาที่มีน้ำไหลรินตลอดเวลา เป็นป่าดิบชื้นที่เชิงเขา เป็นป่าดิบแล้งบนยอดดอย และสันเขาสูงเป็นป่าสนแทรกสลับอยู่ทั่วไป การที่ยังมีป่าไม้หนาแน่นทำให้มีสัตว์ป่าหลากหลายชนิด เนื่องจากป่าไม้เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าแต่ปัจจุบันการบุกรุกพื้นที่ป่าไม้เพื่อการทำมาหากิน ทำให้ป่าไม้ลดลง สัตว์ป่าจึงยังคงมีเฉพาะในเขตอุทยานแห่งชาติและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า

อุทยานแห่งชาติและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าที่สำคัญ เช่น อุทยานแห่งชาติดอยขุนตาล อุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก อุทยานแห่งชาติดอยภูคา เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าลุ่มน้ำปาย เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเชียงดาว

พันธุ์ไม้ที่สำคัญ เช่น สัก มะค่าโมง พะยอม ประดู่ป่า ตะแบก ทองกวาว
สัตว์ป่าที่สำคัญ เช่น ช้างป่า กระทิง สมเสร็จ เก้ง หม้อ เลียงผา เสือโคร่ง หมีควาย

กิจกรรม

คลิกเรื่องต่อไป
Print Friendly, PDF & Email