คำอธิบายรายวิชา

หน่วยการเรียนรู้นี้จะช่วยให้นักเรียนเรียนรู้พื้นฐานการเขียนโปรแกรมด้วย Scratch ผ่านการใช้บล็อกคำสั่งต่าง ๆ เพื่อควบคุมการทำงานของตัวละคร นักเรียนจะได้ฝึกการเขียนโปรแกรมแบบลำดับ การเขียนโปรแกรมแบบวนซ้ำ และการเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข ซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญของการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์

ผู้เรียนจะได้ทดลองสร้างโปรแกรมอย่างง่าย ฝึกคิดอย่างเป็นระบบ และเรียนรู้การแก้ปัญหาอย่างมีขั้นตอน เพื่อเป็นพื้นฐานสำหรับการพัฒนาเกมและโครงงาน Scratch ในระดับที่สูงขึ้น

🎯 จุดประสงค์การเรียนรู้

เมื่อเรียนจบหน่วยนี้ นักเรียนสามารถ

✅ อธิบายความหมายของการเขียนโปรแกรมแบบลำดับได้

✅ ใช้บล็อกคำสั่งพื้นฐานใน Scratch ได้อย่างถูกต้อง

✅ สร้างโปรแกรมที่ทำงานตามลำดับขั้นตอนที่กำหนดได้

✅ ใช้คำสั่ง Repeat และ Forever เพื่อสร้างการทำงานแบบวนซ้ำได้

✅ ใช้คำสั่ง If และ If-Else เพื่อตรวจสอบเงื่อนไขได้

✅ สร้างโปรแกรมอย่างง่ายโดยใช้แนวคิดการเขียนโปรแกรมเบื้องต้นได้

✅ อธิบายการทำงานของโปรแกรมจากชุดคำสั่งที่กำหนดได้

📚 สาระสำคัญ

การเขียนโปรแกรมเป็นกระบวนการสั่งงานคอมพิวเตอร์ให้ทำงานตามที่ต้องการ โดย Scratch ใช้วิธีการลากและวางบล็อกคำสั่งแทนการพิมพ์โค้ด ทำให้นักเรียนสามารถเรียนรู้หลักการเขียนโปรแกรมได้ง่ายขึ้น

ในหน่วยนี้ นักเรียนจะได้เรียนรู้แนวคิดพื้นฐาน 3 รูปแบบ ได้แก่

• การเขียนโปรแกรมแบบลำดับ (Sequence)
• การเขียนโปรแกรมแบบวนซ้ำ (Loop)
• การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข (Condition)

ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาโปรแกรม เกม และแอนิเมชันในอนาคต

📖 บทเรียนประจำหน่วย

บทเรียน	เนื้อหา
บทเรียนที่ 1	การเขียนโปรแกรมแบบลำดับ (Sequence)
บทเรียนที่ 2	การเขียนโปรแกรมแบบวนซ้ำ (Loop)
บทเรียนที่ 3	การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข (Condition)
บทเรียนที่ 4	การสร้างโปรแกรมอย่างง่ายด้วย Scratch
บทเรียนที่ 5	ทบทวนและแบบฝึกหัดหน่วยที่ 2

📝 ใบงานประจำหน่วย

ใบงาน	เรื่อง
ใบงานที่ 6	การเขียนโปรแกรมเบื้องต้นด้วย Scratch
ใบงานที่ 7	การเขียนโปรแกรมแบบวนซ้ำ
ใบงานที่ 8	การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข
ใบงานที่ 9	แบบฝึกสรุปท้ายหน่วย

📊 แบบทดสอบ

• แบบทดสอบก่อนเรียน
• แบบทดสอบหลังเรียน

👨‍🏫 สื่อสำหรับครูผู้สอน

• แผนการจัดการเรียนรู้
• PowerPoint ประกอบการสอน
• ใบงานพร้อมเฉลย
• แบบทดสอบพร้อมเฉลย
• สื่อการสอนประกอบบทเรียน

💡 สิ่งที่นักเรียนจะได้รับจากหน่วยนี้

⭐ เข้าใจพื้นฐานการเขียนโปรแกรม

⭐ ฝึกคิดอย่างเป็นขั้นตอน

⭐ ฝึกการแก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล

⭐ พัฒนาทักษะการคิดเชิงคำนวณ (Computational Thinking)

⭐ เตรียมความพร้อมสู่การสร้างเกมและโครงงาน Scratch

พร้อมแล้วหรือยัง?

🚀 มาเริ่มเรียนรู้การเขียนโปรแกรมเบื้องต้นด้วย Scratch ไปด้วยกัน!

การเขียนโปรแกรมเบื้องต้น

✅ ความหมายของการเขียนโปรแกรม

การเขียนโปรแกรม คือการสั่งงานคอมพิวเตอร์ให้ทำงานตามลำดับขั้นตอนที่กำหนดไว้อย่างชัดเจน

หากเราต้องการให้ตัวละครในเกมพูด ทักทาย หรือเคลื่อนไหว เราต้อง “เขียนโปรแกรม” เพื่อสั่งให้มันทำสิ่งเหล่านั้นอย่างเป็นลำดับ ซึ่งจะใช้คำสั่งต่าง ๆ ใน Scratch เช่น say, move, และ wait

---

คำสั่งเบื้องต้นที่ใช้ใน Scratch

• when green flag clicked
  เริ่มต้นทำงานเมื่อกดปุ่ม “ธงเขียว”

• say “ข้อความ”
  ใช้สั่งให้ตัวละครพูดข้อความที่เรากำหนด

• move 10 steps
  สั่งให้ตัวละครเคลื่อนที่ไปข้างหน้า

• wait 1 second
  ให้ตัวละครรอเวลา 1 วินาทีก่อนทำงานต่อ

---

การจัดลำดับคำสั่งที่ถูกต้อง

ลำดับคำสั่งที่ดีจะทำให้โปรแกรมทำงานได้ตามที่ต้องการอย่างถูกต้อง

ตัวอย่างสคริปต์ง่าย ๆ:

เมื่อกดธงเขียว → พูด “ยินดีต้อนรับ” → เดินหน้า 15 ก้าว → รอ 1 วินาที

การเขียนโปรแกรมแบบวนซ้ำ (Loop) ด้วย Scratch

การเขียนโปรแกรมแบบวนซ้ำ (Loop) คือการสั่งให้คำสั่งบางอย่างทำงานซ้ำไปเรื่อย ๆ โดยไม่ต้องเขียนซ้ำหลายครั้ง

ลองนึกภาพว่าเราต้องการให้ตัวละครพูดว่า “สวัสดี” 5 ครั้ง ถ้าเขียนคำสั่ง say “สวัสดี” ซ้ำ 5 บรรทัดก็จะเสียเวลา
แต่ถ้าใช้คำสั่ง repeat หรือ forever โปรแกรมจะทำงานซ้ำได้ง่ายและสั้นขึ้นมาก!

---

แนวคิดสำคัญของบทเรียนนี้

• ใช้คำสั่ง repeat เพื่อวนซ้ำแบบจำกัดจำนวนรอบ
• ใช้คำสั่ง forever เพื่อวนซ้ำแบบไม่รู้จบ (จนกว่าจะหยุด)
• ประหยัดเวลา และลดความซ้ำซ้อนของโค้ด

ตัวอย่างคำสั่งวนซ้ำใน Scratch

when green flag clicked
repeat 3 {
say “สวัสดี”
}

ผลลัพธ์: ตัวละครจะพูดคำว่า “สวัสดี” จำนวน 3 ครั้ง

หรือหากต้องการให้พูดไม่หยุด:

when green flag clicked
forever {
say “ยินดีที่ได้รู้จัก”
}

ตัวละครจะพูดไปเรื่อย ๆ ไม่สิ้นสุด จนกว่าจะกดหยุดการทำงาน

เป้าหมายของการเรียนรู้

• เข้าใจความหมายของการวนซ้ำ (Loop)
• ยกตัวอย่างการวนซ้ำในชีวิตประจำวันได้ เช่น แปรงฟัน, ล้างจาน, เดินรอบสนาม
• เขียนโปรแกรม Scratch โดยใช้คำสั่งวนซ้ำได้ด้วยตนเอง

---

การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข (Conditional Programming)

การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข คือการสั่งให้คอมพิวเตอร์ “เลือกทำงาน” ตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้น

เช่น ถ้า “นักเรียนสอบผ่าน” ให้แสดงข้อความ “ยินดีด้วย!”
แต่ถ้า “สอบไม่ผ่าน” ให้แสดงข้อความ “พยายามใหม่นะ”
สิ่งนี้เรียกว่า “การตัดสินใจ” หรือ Conditional Statement

---

หลักการสำคัญของบทเรียนนี้

• ใช้บล็อกคำสั่ง if → ตรวจสอบเงื่อนไข ถ้าจริง → จึงทำงาน
• ใช้บล็อก if-else → มี 2 ทางเลือก: ถ้าเงื่อนไขเป็นจริง → ทำอย่างหนึ่ง, ถ้าไม่จริง → ทำอีกอย่าง
• ใช้กลุ่มคำสั่งจากหมวด Sensing เช่น ตรวจสอบการสัมผัส, การกดปุ่ม, หรือค่าคะแนน

ตัวอย่างคำสั่งใน Scratch

if <touching edge>then
say “หยุด!”

ถ้าตัวละครชนขอบเวที → ให้พูดว่า “หยุด!”

หรือ

if <score>10> then
say “ชนะแล้ว!”
else
say “สู้ต่อไป”

ถ้าคะแนนมากกว่า 10 → พูดว่า “ชนะแล้ว!”
มิฉะนั้น → พูดว่า “สู้ต่อไป”

เป้าหมายของการเรียนรู้

• เข้าใจคำสั่งแบบมีเงื่อนไขในโปรแกรม Scratch
• ใช้บล็อก if / if-else ได้อย่างถูกต้อง
• ยกตัวอย่างสถานการณ์ที่ใช้เงื่อนไขในชีวิตประจำวัน เช่น ถ้าฝนตก → พกร่ม

ตัวอย่างกิจกรรม

นักเรียนได้ทดลองเขียนโปรแกรม Scratch โดยมีเงื่อนไข เช่น:

• ถ้ากดปุ่ม space → ตัวละครกระโดด
• ถ้าสัมผัสสีแดง → ตัวละครพูดว่า “อันตราย!”
• ถ้าคะแนนถึง 10 คะแนน → ตัวละครแสดงภาพแห่งชัยชนะ

กิจกรรมนี้ช่วยให้นักเรียน คิดวิเคราะห์เชิงเหตุผล และฝึกการเขียนโปรแกรมอย่างเป็นระบบ

---

ทบทวนบทเรียน: เขียนโปรแกรมเบื้องต้นด้วย Scratch

หลังจากนักเรียนได้เรียนรู้คำสั่งพื้นฐานต่าง ๆ ไปแล้ว ไม่ว่าจะเป็นคำสั่งแบบ ลำดับขั้น (Sequence)
คำสั่งแบบ วนซ้ำ (Loop) และคำสั่งแบบ เงื่อนไข (Conditional)
ในบทเรียนนี้เราจะมาทบทวนความรู้ทั้งหมด พร้อมฝึกเขียนโปรแกรมอย่างเป็นระบบ

---

สรุปแนวคิดสำคัญ

1. การเขียนโปรแกรมแบบลำดับ
   สั่งให้ตัวละครทำงานตามขั้นตอน เช่น เดิน → พูด → รอ
2. การเขียนโปรแกรมแบบวนซ้ำ
   ใช้คำสั่ง repeat, forever, repeat until
   เพื่อสั่งให้ทำงานซ้ำ ๆ โดยไม่ต้องเขียนคำสั่งซ้ำหลายรอบ
3. การเขียนโปรแกรมแบบมีเงื่อนไข
   ใช้คำสั่ง if และ if-else เพื่อตัดสินใจว่า จะทำหรือไม่ทำอะไรในสถานการณ์ต่าง ๆ เช่น
   • ถ้าคะแนนมากกว่า 10 → พูดว่า “ชนะแล้ว!”
   • ถ้าแตะขอบเวที → หยุดการเคลื่อนไหว

ตัวอย่างโครงสร้างโปรแกรมเบื้องต้น

เมื่อธงเขียวถูกคลิก
→ เดินไปข้างหน้า 10 ก้าว
→ ถ้าแตะขอบ → พูดว่า “หยุดแล้ว!”
→ ทำซ้ำ 4 ครั้ง → เดินอีก 15 ก้าว

จุดประสงค์ของบทเรียนนี้

• สรุปองค์ความรู้จากหน่วยการเรียน
• ประยุกต์ใช้ความรู้เพื่อสร้างโปรแกรมจริง
• ส่งเสริมการคิดเป็นระบบ การออกแบบลำดับคำสั่ง และความคิดสร้างสรรค์

---